Ανάγκη προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή

Αποκαλυπτικοί οι «Διάλογοι» του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος - Οι επισημάνσεις σε σχέδιο για την Περιφέρεια Πελοποννήσου

Παρασκευή, 01 Οκτώβριος 2021 12:21 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Ανάγκη προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή

Οι ραγδαίες αλλαγές στο παγκόσμιο κλιματικό σύστημα, η προσαρμογή της ανθρωπότητας στα ακραία καιρικά φαινόμενα, η άνοδος της θερμοκρασίας και η κλιματική δικαιοσύνη ήταν  μερικά από τα θέματα με τα οποία άνοιξε η συζήτηση των 46ων «Διαλόγων»  του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για την Κλιματική Αλλαγή.

Την Τετάρτη 29/9 στο εμβληματικό Μέγαρο της Ακαδημίας Αθηνών, τον πρώτο ερευνητικό φορέα στην ιστορία της χώρας, πραγματοποιήθηκε ένας ανοιχτός, δημόσιος διάλογος με τη συμμετοχή επιστημόνων και πολιτών με αφορμή τα ακραία καιρικά φαινόμενα που εκδηλώθηκαν το καλοκαίρι που μας πέρασε αλλά και τη δημοσίευση της 6ης έκθεσης της Διακυβερνητικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, στην οποία επιβεβαιώνεται πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη οφείλεται σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Η ύπαρξη στρατηγικών αντιμετώπισης, η βαρύτητα της ατομικής ευθύνης, η δίκαιη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη αλλά και το πώς θα μοιάζει η ζωή μας σε 50 χρόνια, αποτέλεσαν μόνο μερικούς από τους προβληματισμούς που έθεσε το κοινό αναζητώντας τις απαντήσεις από τους εξειδικευμένους επιστήμονες που συμμετείχαν στη συζήτηση.

«Ο άνθρωπος μπορεί να είναι μικρός σε σχέση με τη φύση, αλλά είναι αρκετός για να την διαταράξει», ανέφερε ο Πρόδρομος Ζάνης, Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας, Τμήμα Γεωλογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. «Τη δεκαετία του ‘80, υπήρχε ένας καύσωνας με τουλάχιστον οκτώ μέρες διάρκεια. Την επόμενη δεκαετία, ήταν δύο. Την επόμενη ακριβώς δεκαετία, τρεις και την τελευταία δεκαετία, τέσσερις. Τα τελευταία 40 χρόνια βλέπουμε ότι υπάρχει αύξηση τέτοιων επεισοδίων, το οποίο αναμένουμε να συνεχίσει και τα επόμενα χρόνια», ενώ στη συνέχεια τόνισε πως «η αύξηση της θερμοκρασίας και η ερημοποίηση είναι δύο φαινόμενα που θα μας απασχολήσουν για τις επόμενες δεκαετίες».

Αναφερόμενος στο ελληνικό περιβάλλον και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο Χρήστος Ζερεφός, γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών και Εθνικός Εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή δήλωσε: «Το κόστος της κλιματικής αλλαγής στην χώρα μας μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει τα 700 δις. €, διπλάσιο του εξωτερικού μας χρέους. Αν προσαρμοστούμε, αυτό το κόστος θα μείνει το μισό. Προσαρμογή σημαίνει εξοικονόμηση των πόρων, εξοικονόμηση ενέργειας. Η χώρα μας είναι πλούσια σε πήγες ανανεώσιμης ενέργειας. Η προσαρμογή συμπεριλαμβάνει σειρά δράσεων οι οποίες θα οδηγήσουν σε ικανοποίηση του κέρδους, διότι οι νέες πηγές ενέργειας και οι νέες πόλεις που θα δημιουργηθούν κατ’ ανάγκη, θα είναι λιγότερο ρυπογόνες, πιο χρηστικές, ενώ η κυκλοφορία των οχημάτων θα είναι πιο εύκολη».

«Ό,τι είδαμε να συμβαίνει το 2020 στην Εύβοια, βάλτε το επί πολλά εάν γίνει κάποια ακραία βροχόπτωση στην Αθήνα, όπως είχαμε το 2020. Ουσιαστικά πρέπει να παρακαλάμε να έχουμε μία βροχόπτωση ποτιστική. Αν έχουμε κάποια ακραία βροχόπτωση τότε θα έχουμε πλημμύρες, θα χαθεί το έδαφος που έχουμε, όλο αυτό θα γίνει λασποροή, θα γίνουν κατολισθήσεις και πλημμύρες και όλες οι περιοχές που είναι χαμηλότερα προς τη θάλασσα, θα καταστραφούν», σχολίασε η Νίκη Ευελπίδου, Καθηγήτρια, Τμήμα Γεωλογίας & Γεωπεριβάλλοντος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Απαντώντας σε ερώτηση του κοινού σχετικά με την ατομική ευθύνη και τις πιθανές λύσεις, η κ. Ευελπίδου ανέφερε πως «η λύση είναι σε εμάς τους ίδιους. Ο καθένας από εμάς μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί, μπορούμε να βάλουμε ένα λιθαράκι στο να βοηθήσουμε την κατάσταση. Δεν πρέπει να τα περιμένουμε όλα από τους λήπτες αποφάσεων. Ο καθένας από εμάς μπορεί να κάνει κάτι».

Η Birgit Njåstad, Επικεφαλής του Προγράμματος Ανταρκτικής στο Norwegian Polar Institute, αναφέρθηκε στα τρία πεδία αλλαγών στην Ανταρκτική για τα οποία θα πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση μέσω μαγνητοσκοπημένης συνέντευξης που προβλήθηκε κατά τη διάρκεια της live συζήτησης: «Η Ανταρκτική είναι κομβικής σημασίας για τον καθορισμό του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος. Επομένως, κάθε μικρή αλλαγή στον ωκεανό ή στην ατμόσφαιρα, ή συνδυασμός αυτών στην Ανταρκτική, μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτή αντίδραση σε όλο το κλιματικό σύστημα του πλανήτη και τις περιοχές στις οποίες ζούμε. Δεύτερον, όπως ξέρουμε, η Ανταρκτική έχει πολύ πάγο κι αν αυτός ο πάγος, ή κάποιο μέρος του, λιώσει θα αλλάξει η στάθμη της θάλασσας και ξέρουμε ότι αυτό συμβαίνει γρηγορότερα. Το τρίτο είναι τα οικοσυστήματα ή θαλάσσια συστήματα περί της Ανταρκτικής, τα οποία επίσης αλλάζουν σταδιακά λόγω των αλλαγών στο φυσικό περιβάλλον. Το βιολογικό σύστημα του θαλάσσιου περιβάλλοντος γύρω από την Ανταρκτική επίσης επηρεάζει το σύνολο του παγκόσμιου θαλάσσιου συστήματος και τις λειτουργίες των ωκεανών ως οικοσυστήματα για ολόκληρο τον πλανήτη».

Στον αντίκτυπο που θα έχει στη βιομηχανία και την απαλλαγή της από ανθρακούχες εκπομπές, οι οποίες σύμφωνα με τους επιστήμονες πρέπει να μειωθούν στο μισό μέχρι το 2030, αναφέρθηκε η Sasha Stashwick, Ανώτερη Συνήγορος, Πρόγραμμα Κλίματος & Καθαρής Ενέργειας στο NRDC, μέσα από συνέντευξη που παραχώρησε για τους Διαλόγους: «Δεν θα πετύχουμε τους απαιτητικότατους στόχους μας για την κλιματική αλλαγή, εκτός αν έχουμε κάποιο σχέδιο κι αν εφαρμόσουμε πολιτικές για την απομάκρυνση των ανθρακούχων εκπομπών από βιομηχανίες όπως η βιομηχανία τσιμέντου και χάλυβα. Ο δρόμος για τις μηδενικές εκπομπές σε αυτούς τους τομείς δεν είναι μέσω της απαρχαίωσης ή της αντικατάστασης, όπως σκεφτόμαστε τη διύλιση ορυκτών καυσίμων, για παράδειγμα. Ο δρόμος προς το μηδέν είναι μέσω της καινοτομίας. Και πρέπει να διασφαλίσουμε από σήμερα ότι έχουμε θεσμοθετήσει πολιτικές οι οποίες δίνουν κίνητρα για επενδύσεις σήμερα, για να εφαρμόσουμε τις προηγούμενες τεχνολογίες που ξέρουμε ότι θα χρειαστούμε το 2040 ή το 2050 για την απομάκρυνση εκπομπών άνθρακα από αυτούς τους τομείς».

Περιφερειακό σχέδιο
Τον Αύγουστο του 2020 είχε δημοσιευθεί το Περιφερειακό Σχέδιο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή (ΠεΣΠΚΑ) που είχε καταρτιστεί μετά από συνεργασία της Περιφέρειας Πελοποννήσου με την Ακαδημία Αθηνών. Βασικός στόχος του ΠεΣΠΚΑ Πελοποννήσου είναι η επίτευξη της ανθεκτικότητας της Περιφέρειας στις επιπτώσεις που προκαλούνται από την Κλιματική Αλλαγή.

Επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής
Σύμφωνα με την ομάδα έργου, προβλέπονται τα εξής ανά κατηγορία:

ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Τα υδατικά συστήματα είναι ήδη καταπονημένα και η κλιματική αλλαγή αναμένεται να προκαλέσει περαιτέρω επιπτώσεις σε αυτά.

ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ: Αναμένονται άμεσες  αρνητικές επιπτώσεις λόγω της αύξησης του ρυθμού διάβρωσης των ακτών και της αναμενόμενης αύξησης της στάθμης της θάλασσας.

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: Η κλιματική αλλαγή θα έχει τόσο αρνητικές όσο και θετικές επιπτώσεις στο τουριστικό προϊόν. Οι επιπτώσεις αναλύονται ως εξής:  
Άμεσες αρνητικές επιπτώσεις:  αύξηση της θερμοκρασίας, άνοδος της στάθμης της θάλασσας, αύξηση ξηρασίας, αύξηση του δείκτη θερμικής δυσφορίας των επισκεπτών, αύξηση επεισοδίων καύσωνα και συχνότερη εμφάνιση φωτοχημικού νέφους, αύξηση ακραίων καιρικών φαινομένων (καταιγίδων, πλημμυρών), αύξηση πυρκαγιών και υποβάθμιση ευαίσθητων οικοσυστημάτων.
 Έμμεσες αρνητικές επιπτώσεις: φθορές παράκτιων τουριστικών υποδομών, απαξίωση τουριστικών υποδομών, υφαλμύρινση πόσιμου νερού, μείωση διαθέσιμων υδατικών αποθεμάτων λόγω μείωσης βροχοπτώσεων.

ΑΛΙΕΙΑ  ΚΑΙ  ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ:  Οι  αναμενόμενες  κλιματικές  μεταβολές,  όπως  η  αύξηση  της θερμοκρασίας και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, καθώς και η αύξηση συχνότητας και έντασης ακραίων καιρικών φαινομένων οδηγούν σε επιπτώσεις οι οποίες σχετίζονται με μείωση αλιευμάτων και  μεταβολή την  αλιευτικών  ειδών.  Επιπροσθέτως,  τα  ακραία καιρικά φαινόμενα  μπορεί  να οδηγήσουν σε σημαντικές ζημιές τόσο στις υποδομές όσο και στα αλιευτικά σκάφη. Τέλος, αυξημένες είναι και οι επιπτώσεις από φαινόμενα διάβρωσης του εδάφους και κατολισθήσεις.  

ΓΕΩΡΓΙΑ: Ο τομέας της γεωργίας σαφώς και θα επηρεαστεί από τις κλιματικές αλλαγές που
αναμένεται  να  προκύψουν.  Ωστόσο,  ο  προσδιορισμός  των  επιπτώσεων  είναι  μια  περίπλοκή διαδικασία, καθώς κάθε είδος καλλιέργειας αντιδρά διαφορετικά στις μεταβολές των διαφόρων κλιματικών παραμέτρων.  

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ  ΔΑΣΙΚΑ  ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ:  Οι  κλιματικές  μεταβολές  αναμένεται  να προκαλέσουν  σημαντικές  επιπτώσεις  στην  βιοποικιλότητα  και τα  δασικά οικοσυστήματα.  Πιο συγκεκριμένα, οι επιπτώσεις που αναμένεται να προκληθούν είναι αύξηση του κινδύνου πυρκαγιών, η αυξημένη παρουσία παρασίτων και ο αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης ασθενειών. Άλλες επιπτώσεις είναι  η  μετατόπιση  ειδών  και  η  εισβολή  ξενιστών  καθώς  και  η  επιδείνωση  φαινομένων ερημοποίησης.  

ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ: Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία μπορούν ενδεικτικά να ενταχθούν στις εξής τρεις κατηγορίες (WHO, 2003):  
−  Άμεσες αρνητικές επιπτώσεις, που συνήθως προκαλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα (π.χ. θάνατοι από καύσωνες).  
−  Έμμεσες αρνητικές επιπτώσεις, οι οποίες προκαλούνται ως συνέπεια περιβαλλοντικών αλλαγών και οικολογικών διαταραχών που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή (π.χ. αυξανόμενη απειλή από ασθένειες που μεταφέρονται από τα κουνούπια ή τα τρωκτικά).  
−  Διάφορες  αρνητικές επιπτώσεις που προκαλούνται σε πληθυσμούς που πλήττονται από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και από οικονομικά προβλήματα λόγω της κλιματικής αλλαγής (π.χ. διατροφικά ή ακόμα και ψυχολογικά προβλήματα).  

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: Οι συνέπειες που θα έχει η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομίας θα είναι εμφανής με δύο τρόπους. Ο πρώτος αφορά τις άμεσες επιπτώσεις και ο δεύτερος τις έμμεσες οι οποίες αντανακλούν την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στις κοινωνικές δομές και στην οικονομία, αφού η πολιτιστική κληρονομιά χαρακτηρίζεται ως σημαντική πηγή προσέγγισης τουριστών.  

ΕΝΕΡΓΕΙΑ: Ο τομέας της ενέργειας επηρεάζεται και αυτός από τις επερχόμενες αλλαγές στο κλίμα. Η προβλεπόμενη αύξηση της θερμοκρασίας και η μείωση της ετήσιας ποσότητας βροχοπτώσεων αναμένεται να επηρεάσουν τις ενεργειακές υποδομές της ΠΠ στο μακρινό μέλλον.

ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ:  Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο δομημένο περιβάλλον είναι οι εξής:  
−  Άμεση αρνητική επίπτωση λόγω ζημιών που μπορεί να προκληθούν στο κτιριακό κέλυφος από ακραία καιρικά φαινόμενα.  
−  Έμμεση αρνητική επίπτωση λόγω της αυξημένης ζήτησης ενέργειας, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ως αποτέλεσμα της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας.  
−  Έμμεση θετική επίπτωση αναμένεται να υπάρξει κατά την χειμερινή περίοδο λόγω μείωσης της ζήτησης ενέργειας για θέρμανση.

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ: Θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στις υποδομές μεταφορών της Περιφέρειας.  

ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: Η εξορυκτική δραστηριότητα είναι ένας τομέας ο οποίος επηρεάζεται άμεσα από τις αλλαγές του κλίματος. Οι επιπτώσεις διακρίνονται σε άμεσες και έμμεσες.

Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις

ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ  
Τα προτεινόμενα μέτρα της ομάδας που συνέταξε το περιφερειακό σχέδιο είναι:  
−  Παρατηρητήριο  για  την  παρακολούθηση  της  υλοποίησης  του  Σχεδίου  Προσαρμογής  στην Κλιματική Αλλαγή της Περιφέρειας Πελοποννήσου  
−  Ανάπτυξη δράσεων εκπαίδευσης –  ενημέρωσης πολιτών, τοπικών Αρχών και μαθητών και
διοργάνωση  σεμιναρίων  σε  στοχευμένες  επαγγελματικές  ομάδες  για  τις  επιπτώσεις  της
Κλιματικής Αλλαγής και τις δράσεις προσαρμογής σε αυτή  
−  Δράσεις προσαρμογής ΟΤΑ Α’ βαθμού  
− Δράσεις προσαρμογής της Πολιτικής Προστασίας-Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών  
−  Ανάπτυξη Ηλεκτρονικής Πύλης (Portal) για την Προσαρμογή  
−  Δημιουργία Περιφερειακού Ερευνητικού-Τεχνολογικού CLUSTER για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή  
−  Ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.

 

Ενημερωθείτε για όλη την επικαιρότητα της Λακωνίας και όχι μόνο μέσα από τη συνεχή ροή του www.lakonikos.gr. Κάνετε like στη σελίδα και γίνετε μέλος στην ομάδα του lakonikos.gr στο Facebook για να μαθαίνετε τα νέα πρώτοι! Με το κύρος και την αξιοπιστία του «Λακωνικού Τύπου»της μοναδικής ημερήσιας εφημερίδας της Λακωνίας με ιστορία 25 και πλέον ετών

Έκθεση εικόνων

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Linardi Anastasia
Koutsoviti