Αρχαίο θέατρο Σπάρτης: Θέαση από το «Διάζωμα» της αναγέννησης

Οι σταθμοί μιας 12ετούς προσπάθειας για την αποκατάσταση του μνημείου

Τρίτη, 05 Οκτώβριος 2021 07:28 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Αρχαίο θέατρο Σπάρτης: Θέαση από το «Διάζωμα» της αναγέννησης

Το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης, ένας από τους μεγαλύτερους θεατρικούς χώρους στην αρχαιότητα, ένα ιδιάζον σημείο αναφοράς για τον πολιτιστικό-μνημειακό πλούτο της Λακωνίας, «αναμένει» στωικά τη στιγμή που στο κοίλον του θα ηχήσουν και πάλι αντίλαλοι θεατρικών πράξεων και στο λογείο θα διαχυθούν τα «κύματα» των χειροκροτημάτων του κοινού. Παρά τη σπουδαιότητά του κατά την αρχαιότητα, οπότε υπολογιζόταν πως μπορούσε να φιλοξενήσει 17.000 θεατές, το αρχαίο θέατρο Σπάρτης παραμένει ακόμα μη επισκέψιμο.

Τα τελευταία περίπου 12 χρόνια, το καθολικό αίτημα αναστήλωσης του θεάτρου έχει μπει στις «ράγες» με προορισμό τον τελικό σταθμό της αποκατάστασης και της επαναλειτουργίας,   χάρη σε άοκνες προσπάθειες του Σωματείου «Διάζωμα» και άλλων φορέων. Στις 18 Ιουνίου 2021 ξεκίνησαν οι πρώτες εργασίες για το έργο ανάδειξης του αρχαίου θεάτρου, επισφραγίζοντας μια μακρά περίοδο διεργασιών. Ευχή όλων είναι οι πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις που έχουν αναληφθεί να τελεσφορήσουν, ώστε το μνημείο να ανακτήσει την αίγλη της μνημειώδους παρακαταθήκης του και να αποδώσει στην πόλη μια προστιθέμενη αξία ιστορίας και πολιτισμού που παραμένει στη «σκιά».

Οι σημαντικές στιγμές
Η ανάμειξη του σωματείου «Διάζωμα» ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2009, όταν ο πρόεδρος του σωματείου κ. Σταύρος Μπένος επισκέφθηκε τον χώρο στο πλαίσιο της περιοδείας του στα αρχαία θέατρα του νομού Λακωνίας. Στη διάρκεια της περιοδείας αυτής, ο κ. Μπένος  συναντήθηκε με τοπικούς φορείς με στόχο τη δρομολόγηση της ανάδειξης του θεάτρου. Τον πρόεδρο του «Διαζώματος» συνόδευαν ο κ. Κωνσταντίνος Δικαίος, ιδρυτικό μέλος του σωματείου και  η σκηνοθέτης και τακτικό μέλος κ. Λουκία Ρικάκη. Συναντήσεις έγιναν με την τότε προϊσταμένη της  Ε’ ΕΠΚΑ κ. Αδαμαντία Βασιλογάμβρου, τον αρχιτέκτονα και μέλος του «Διαζώματος» κ. Γιώργο Γιαξόγλου και τον τότε νομάρχη Λακωνίας κ. Κων/νο Φούρκα. Στο αρχαίο θέατρο παρευρέθηκαν, επίσης, το ιδρυτικό μέλος του «Διαζώματος» κ. Μεταξία Παπαποστόλου, φιλόλογος και δημοτικός σύμβουλος Σπάρτης και ο κ. Στάθης Μπεκιάρης, πρόεδρος Πολιτιστικού Συλλόγου Γητιάδος. Το Σωματείο «Διάζωμα» αμέσως μετά προχώρησε σε άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού (κουμπαρά) για το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης.

Τον Αύγουστο του 2012 πραγματοποιήθηκε ειδική εκδήλωση για το αρχαίο θέατρο Σπάρτης στην κορυφή του λόφου του αρχαιολογικού χώρου του θεάτρου. Η εκδήλωση έγινε από τους Φίλους του Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης «Παναγιώτης Σταματάκης», τον Σύνδεσμο Φίλων Ανασυγκρότησης Αρχαίου Θεάτρου Σπάρτης «ΓΙΤΙΑΔΑΣ» και την Ε΄ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων (πλέον ΕΦΑΛΑΚ), σε συνεργασία με το Σωματείο «Διάζωμα». Η εκδήλωση περιελάβανε μια σύντομη παρουσίαση της υπό εξέλιξη μελέτης του αρχαίου θεάτρου και ομιλία του κ. Παρασκευά Ματάλα, Δρ. Ιστορίας Πανεπιστημίου Κρήτης, με θέμα «Το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης και η νεώτερη πόλη: μία μοιραία σχέση και το τοπίο της».

Το 2013, μετά από πρωτοβουλία του Σωματείου «Διάζωμα» και του πρώην υπουργού Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, επιτελέστηκε ένα σημαντικό βήμα με την ολοκλήρωση της μελέτης αποκατάστασης του μνημείου.

Toν Μάιο του 2014 το «Διάζωμα» προχώρησε στην ανάθεση τοπογραφικής μελέτης για το έργο «Σύνταξη εξαρτημένου τοπογραφικού διαγράμματος γηπέδου ιδιοκτησίας Δημοσθένη Ματάλα εντός της ζώνης α΄ του αρχαιολογικού χώρου της Ακρόπολης Σπάρτης, νότια του αρχαίου θεάτρου». Τη σύμβαση υπέγραψαν ο πρόεδρος του «Διαζώματος» κ. Σταύρος Μπένος και ο κ. Ιωάννης Γιαξόγλου, αγρονόμος & τοπογράφος μηχανικός. Η ανάθεση πραγματοποιήθηκε μετά τη δωρεά οικοπέδου από τον κ. Δημοσθένη Ματάλα, πρώην δήμαρχο Σπαρτιατών προς το Ελληνικό Δημόσιο και το Υπουργείο Πολιτισμού.

Τον χειμώνα του 2017 το Σωματείο «Διάζωμα» απέκτησε την πρώτη του πρέσβειρα για αρχαίο θέατρο της χώρας. Η κ. Δάφνη Μάρτιν, Ελληνίδα με καταγωγή από τη Σπάρτη, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ουάσιγκτον των ΗΠΑ, τότε φοιτήτρια του Τμήματος Κλασικών Σπουδών και Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστήμιου Γέιλ, και πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων φοιτητών του ιδρύματος, ανέλαβε την προβολή και ανάδειξη του αρχαίου θεάτρου της Σπάρτης στις ΗΠΑ. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του πρώτου της προγράμματος με τίτλο «Αγκαλιάζουμε τα Μνημεία μας στη Σπάρτη» (“Embracing Our Monuments in Sparta”), σύντομα θα ανακοινωθεί μια νέα και πολύ καινοτόμα δράση για την κοινωνικοποίηση του έργου ανάδειξης του θεάτρου.

Η μέριμνα του «Διαζώματος» για το αρχαίο θέατρο Σπάρτης εκδηλώθηκε μέσα από ποικίλες ενέργειες και δράσεις τα τελευταία χρόνια. Το 2019 ανακηρύχθηκε από το Σωματείο «Διάζωμα» ως «Έτος Αρχαίου Θεάτρου Σπάρτης». Στο πλαίσιο αυτό, το Σωματείο διοργάνωσε στην πόλη της Σπάρτης την 6η Συνάντηση των εταιρικών των μελών. Το κεντρικό θέμα της συνάντησης υπήρξε «Η αποκατάσταση του Αρχαίου Θεάτρου Σπάρτης, ως τοπικό, εθνικό και οικουμενικό χρέος». Στη συνάντηση και στις εκδηλώσεις συμμετείχαν τα εταιρικά μέλη του «Διαζώματος» και οι κκ Ευαγγελία Πάντου, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας, Τζον Μπενετ (John Bennet), διευθυντής της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής, Γιώργος Αγουρίδης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, Γουίλ Ρέινολντς (Will Reynolds), Ρrogram Director Heritage Conservation του JM KAPLAN Fund κ.α. Η παραπάνω συνάντηση ολοκληρώθηκε με επίσκεψη των μελών του Σωματείου «Διάζωμα» στο αρχαίο θέατρο Σπάρτης.

Στις 18 Ιουνίου 2021 ξεκίνησαν οι πρώτες εργασίες για το έργο της ανάδειξης του αρχαίου θεάτρου. Η χρηματοδότηση ύψους 1,6 εκ. ευρώ προέρχεται απ’ το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Περιφέρειας Πελοποννήσου που αφορά στην «Ενίσχυση της ελκυστικότητας των χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς (αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία)», συνολικού προϋπολογισμού 11.491.732 € – και τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης). Φορέας υλοποίησης είναι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας. Στην πρώτη φάση εργασιών  προβλέπεται να γίνει η διευθέτηση των κλίσεων του κοίλου με την εξομάλυνση των κατακόρυφων πρανών, η αποκατάσταση της ορχήστρας, του εύριπου, της προεδρίας και των κατώτερων σειρών εδωλίων του θεάτρου και ακόμη η αποκατάσταση του αναλήμματος της ανατολικής παρόδου.

Είχε προηγηθεί τον Ιανουάριο του 2021 η απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων  και Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΓΔΑΠΚ) του Υπουργείου Πολιτισμού  που ενέκρινε την εκτέλεση εργασιών του υποέργου 1 «Αποκατάσταση αρχαίου θεάτρου Σπάρτης» του έργου «Αποκατάσταση αρχαίου θεάτρου Σπάρτης». Η απόφαση προέβλεπε τις παραπάνω εργασίες, αλλά και την πρόσληψη του απαραίτητου επιστημονικού και εργατοτεχνικού προσωπικού.

Στην παραπάνω εξέλιξη συνέβαλαν το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και το Ίδρυμα J.M. Kaplan Fund που χρηματοδότησαν τις αναγκαίες μελέτες για την αποκατάσταση του μνημείου μέσω χορηγίας που διέθεσαν στο «Διάζωμα». Συγκεκριμένα, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος διέθεσε το ποσό των 111.000 ευρώ προκειμένου ο αρχιτέκτονας – μηχανικός, κ. Γουλιέλμος Ορεστίδης και η ομάδα του, να εκπονήσουν τη μελέτη αποκατάστασης του μνημείου. Η μελέτη περιλάμβανε, επίσης, τις αρχιτεκτονικές αποτυπώσεις του μνημείου, την καταγραφή της παθολογίας του, την έρευνα αρχείου και τη συλλογή φωτογραφικού υλικού και λοιπών τεκμηρίων για τις ανασκαφικές έρευνες, την καταγραφή και τη διερεύνηση διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών και τέλος τις προτάσεις για την αποκατάσταση και ανάδειξη του θεάτρου.

Επίσης, το Ίδρυμα J.M. Kaplan Fund, που δραστηριοποιείται στη Νέα Υόρκη, διέθεσε το 2018 στο Σωματείο «Διάζωμα» χορηγία ύψους 100.000 δολαρίων (81.070,13 ευρώ) για την εκτέλεση της πρώτης φάσης των εργασιών ανάδειξης – αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου, η οποία μετά την ολοκλήρωσή της υποβλήθηκε και εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) του Υπουργείου Πολιτισμού.


με πληροφορίες από «Διάζωμα»

Ενημερωθείτε για όλη την επικαιρότητα της Λακωνίας και όχι μόνο μέσα από τη συνεχή ροή του www.lakonikos.gr. Κάνετε like στη σελίδα και γίνετε μέλος στην ομάδα του lakonikos.gr στο Facebook για να μαθαίνετε τα νέα πρώτοι! Με το κύρος και την αξιοπιστία του «Λακωνικού Τύπου»της μοναδικής ημερήσιας εφημερίδας της Λακωνίας με ιστορία 25 και πλέον ετών

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ
Του Ηλία Μακρή
Το κλίκ της ημέρας
Του Ηλία Μακρή
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Linardi Anastasia
Koutsoviti